Asfalt. Vertrouwd beeld in ons gemoderniseerde landschap, onmisbare verbindingsweg in onze geïndustrialiseerde samenleving. Hoeveel tijd brengenwij niet door met ons te verplaatsen door de ruimte? Als volleerde stadsnomaden reizen we dagelijks heel wat af.

Maar hoe reizen we?

Niet langer als de nomadische natuurmens die met zijn kuddes vee land na land doortrekt, niet als de pelgrimsreiziger met zijn heilig doel die niet slechts een fysieke maar ook een mystieke weg bereist, niet als de mythische oer- held die vol overgave zijn vaste grond verlaat en de beproevingen van de reis aanvaardt; nee, doorgaans zelfs niet als de moderne vakantieganger die met tijdelijk andere ogen de omgeving indrinkt. Wij reizen functioneel. Reizen wij überhaupt nog wel in de ware zin van het woord, of verplaatsen wij ons alleen maar? Snel en efficiënt, doelgericht, zonder een blik op wat wij passeren bezijden het asfaltlint.

Steen en metaal, vuur en verbranding; die elementen zijn in de cultuurfilosofie wel als de grondbeginselen van onze huidige samenleving benoemd. Waar de agrarische samenleving geheel en al is ingesteld op de rijping van de vruchten waarvan ze moet leven, en ze die rijping geduldig begeleidt, afgestemd op het kosmische ritme van de jaargetijden, wordt de moderne samenleving voortgestuwd door een vurige haast waarvoor de verbranding van onze zo gewaardeerde motor nog wel het meest passende symbool lijkt te zijn.

De snelheid en functionaliteit die onze moderne samenleving eigen zijn, maakten van ons vervoer een zakelijke aangelegenheid. Met de komst van trein en auto veranderde daadwerkelijk het bewustzijn van de reiziger, die het contact met de omgeving verloor. Zijn zintuiglijke ervaring van ruimte en beweging verarmde; bloemen in het veld werden gekleurde strepen. Zo maakte de snelweg van het landschap definitief een onopgemerkt doorgangsgebied.

"Voor de ware ontdekkingsreis behoeft men geen nieuwe landschappen te zoeken, maar moet men nieuwe ogen krijgen"

(Marcel Proust in: "A la recherche du temps perdu")

De moderne samenleving is een feit, er is geen simpel ‘ terug naar de natuur'. Maar: er is geen enkele reden waarom we vervoer niet opnieuw tot iets magisch zouden maken, tot iets dat de fantasie weer volledig tot haar recht laat komen. De broodnódige fantasie; want het menselijk wezen hongert, als tegenhanger van zijn rationele functionaliteit, naar beelden en nieuwe ideeën. Naar gedachten die tot de verbeelding spreken, naar ruimte om het zich gezellig te kunnen maken, naar genot en comfort, naar mogelijkheden tot uitdrukking van individualiteit en authenticiteit. Reizen is verbonden met de dagelijkse realiteit. Met het dagelijkse gaan van plek naar plek. Het heeft te maken met de doodgewone dingen als het starten van de auto of het wachten op de bus. Maar wanneer wij de betovering terugbrengen in die gewone wereld van alledag, komen plotseling het gewone leven en de mythische dimensie samen. Vervoer kan nu eenmaal buitengewoon magisch zijn. De luchtvaart begon met mensen die een droom najoegen, geschiedenis en literatuur zijn vol van romantische treinen, en zelfs een busreis biedt gelegenheid voor avontuur. Wanneer we niet in ons streven naar doelmatigheid voorbijgaan aan de menselijke behoefte aan schoonheid en beleving, kunnen wij die magie opnieuw tot leven roepen en ook ons moderne reizen weer een romantische gevoelswaarde geven.

Kortom: reizen kan ons nieuwe ervaringen en vergezichten geven. Maar als we reizen reduceren tot alleen vervoer ofwel verplaatsing, en als we in ons streven de totale aarde te verwesteren onze bronnen van betovering minimaliseren, ontzeggen wij ons zelf die ervaring. Al wat wij hoeven doen is onszelf opnieuw uit te nodigen werkelijk deel te hebben aan de ervaring van het ‘ onderweg zijn', en met nieuwe ogen onze omgeving te bezien.

Recreëren op asfalt is zo' n uitnodiging. 2001